Dominique Cents in Oeganda

Dominique Cents verblijft twee maanden bij Oogstgaveproject 2024 in Oeganda

“Je ziet dat de gezamenlijke inspanningen effect hebben”

Soms heb je van die momenten dat alles bij elkaar lijkt te komen. Dominique Cents kan er over meepraten. Sinds 2024 maakt ze deel uit van de Werkgroep Oogstgave Raalte (WOR) en zo zag ze in haar eerste jaar dat een mooie cheque werd uitgereikt aan de Stichting Kinderen van Uganda. Ineens ging toen het spreekwoordelijke lampje branden. “Ik zocht nog naar een onderwerp voor mijn scriptie in het kader van de studie antropologie waarbij mijn interesse uitging naar de ecologische kant.”

Een typisch gevalletje van één en één is drie. Ze legde contact met de mensen van Kinderen van Uganda, reisde begin dit jaar naar de regio Kibinge in West-Oeganda en kwam terug met een koffer vol indrukken en ervaringen. “Mijn specifieke aandacht ging uit naar de traditie van barkcloth (lubugo). Doeken gemaakt van de bast van de mutubaboom. Ecologisch, cultureel en sociaal; het kwam hier allemaal bij elkaar.”
Dit unieke en milieuvriendelijke ambacht is bezig aan een revival nadat het door de Britse koloniale machthebbers van weleer was weggezet als het werk van heidenen. “Er is toen een sfeer van angst gecreëerd waardoor het naar de achtergrond is gedrukt. Gelukkig is het nu anders en heeft Unesco deze mens-boomrelatie in 2008 zelfs erkend als Onaantastbaar Cultureel Erfgoed. Je ziet nu dat de barkcloth (letterlijke vertaling: boombastdoek) wordt gebruikt als doek voor culturele bijeenkomsten en lijkwades en dat het een bestemming kan krijgen als textiel, boekenlegger of de basis voor een kunstwerk.

Op een voetstuk

Daarover later meer. Eerst maar even iets over de cultuurschok die ze in twee maanden heeft meegemaakt. “Eén ding is zeker, het is als muzungu (witte) niet mogelijk op de achtergrond te blijven. Puur uit enthousiasme willen sommigen je op een voetstuk zetten. Ze hebben echt nog voor ogen dat wij het hier in Europa allemaal zo goed doen. Nou, ik heb ze wel duidelijk gemaakt dat wij ook onze problemen hebben en dat het dus echt een vertekend beeld is.”
Dominique verbleef twee maanden bij de Oegandese coördinator van het project waarmee Stichting Kinderen van Uganda warme contacten onderhoudt. In die periode moest ze het doen zonder toiletpot, douche of stromend water. Dat is wel even wennen natuurlijk, maar ze koesterde de privacy van een eigen kamer. “Ze waren heel verzorgend naar mij toe en ik voelde me echt onderdeel van de familie, maar het was zwaar. Zeker als vrouw alleen is het lastig. Mensen willen geld en de mannen willen direct met je trouwen.”

Agroforestry

De jonge Raaltese zag in Kibinge met eigen ogen dat het loont om te investeren in agroforestry systemen. Het is een thema waar de WOR de laatste jaren ook nadrukkelijk aandacht voor vraagt. Door landbouw (agro) en bosbouw (forestry) te combineren wordt een gevarieerd en ecologisch landschap gecreëerd dat leidt tot hogere productie en meer biodiversiteit.

Meerdere vliegen in één klap dus! “De mutubaboom is een mooi voorbeeld. Door zelf te experimenteren hebben ze daar ontdekt dat het mengsel van mest en koffiedik leidt tot vruchtbare grond en een betere opbrengst. Dat is natuurlijk goed nieuws in een gebied waar ze koffiebessen en bananen verbouwen en waar de bast van de boom jaarlijks kan worden geoogst. Je merkt dat men nadrukkelijk de visie heeft alles van de natuur te gebruiken. Dat leidt tot een mooie kringloop.”

Ze kan zich er alles bij voorstellen dat de inwoners van de gemeente Raalte sceptisch zijn over wat er met hun geld gebeurt. “De gedachte ‘waarom kan het land het zelf niet’ begrijp ik zeker, maar weet dan dat er een dictator aan de macht is die bepaalt waar het geld naar toe gaat. De Oegandese overheid ondersteunt zo’n project dus niet en de mensen hebben geen sociaal vangnet zoals wij dat kennen. Ik heb ook ter plekke gemerkt dat de mensen ongelooflijk dankbaar zijn. Ze voelen zich heel verantwoordelijk om het goed te doen en je ziet gelukkig dat de gezamenlijke inspanningen effect hebben.”

Kinderboek
Als we haar medio juni spreken, is ze druk bezig met de afronding van haar scriptie waarin ze overigens vaststelt dat een revival van barkclothing en de mutubaboom echt kansrijk is, maar nog niet collectief wordt ondersteund. Wellicht zijn het de naweeën van het koloniale tijdperk, dus daar is nog werk aan de winkel. Overigens heeft ze in het kader van een ander schoolvak besloten om ook een kinderboek te maken met de mutubaboom in de hoofdrol. “Ik heb foto’s laten afdrukken als cartoon en daar kleine rijmpjes bij gemaakt. Ik had zoveel data dat anders verloren zou gaan en nu kan ik iets teruggeven aan Oeganda en de Stichting Kinderen van Uganda.”